Herken je dit? De pijntjes beginnen klein en je negeert ze, en gaat maar door. Vervolgens worden ze langzaam groter en je probeert het te negeren of te onderdrukken met pijnstillers. Het is eerst onschuldig en je neemt een paracetamol of ibuprofen. Vervolgens neem je het vaker als een pijntje weer naarboven komt. Dan komen er mentale klachten bij, en je gaat meer in je hoofd zitten. Dit gaat vaak heel onbewust, omdat lichamelijke klachten langzaam kunnen opbouwen. Zodra je meer gaat piekeren, komen er de slaapproblemen. Je kunt moeilijk inslapen of je wordt vaker in de nacht wakker. Ook met het wakker worden kun je de pijntjes weer voelen. Je lichaam begint steeds meer signalen af te geven. Maar wat gebeurt er eigenlijk in je lichaam wanneer je langere tijd pijn hebt of onder spanning staat?
Pijn in je lichaam kan verschillende oorzaken hebben
Soms is er een duidelijke lichamelijke oorzaak, zoals een blessure, ziekte of overbelasting. Maar pijn kan ook beïnvloed worden door langdurige stress, spanning en hoe lang je lichaam onder druk staat. Het is daarom belangrijk om lichamelijke klachten altijd serieus te nemen, wanneer dat nodig is, medisch laten onderzoeken. Als je veel meegemaakt hebt in je leven en je altijd geleerd hebt om maar door te gaan, kan het zijn dat je zo gewend bent geraakt aan doorgaan, dat je de signalen van je lichaam steeds meer bent gaan negeren of zijn ze minder opgevallen. Je gaat door, terwijl je lichaam iets nog moet processen of je lichaam geeft duidelijk een grens aan die genegeerd wordt. In een maatschappij waarin veel mensen altijd maar doorgaan, is het niet meer dan normaal dat het systeem op den duur van zich laat horen. Het lichaam heeft namelijk ook tijd en ruimte nodig om weer ‘op adem’ te komen. Je lichaam zal ook alle indrukken en ervaringen moeten verwerken en zal weer opnieuw moeten opladen. Maar in deze maatschappij zijn we dat niet gewend. Rust momenten worden vaak gezien als falen of als tijd die je verdoet, maar niets is minder waar. Rust is cruciaal voor een lichaam om goed te kunnen blijven functioneren.
Wat gebeurt er in je lichaam bij langdurige stress en spanning?
Als je langdurige stress of spanning ervaart, dan gaat jouw lichaam van alles opslaan. Hierdoor kunnen er blokkades ontstaan, waardoor het lichaam niet goed door stroomt. Zodra je lichaam niet lekker doorstroomt, kom je ook niet lekker in je vel te zitten. De blokkades kunnen dan ook zichtbaar pijn geven, en zich langzaam opbouwen. Wanneer je langere tijd onder spanning staat, kan je lichaam moeite hebben om weer volledig te ontspannen. Je blijft als het ware ‘aan’ staan. Hierdoor kunnen je spieren gespannen blijven en krijgt je zenuwstelsel weinig ruimte om tot rust te komen. En dit kan weer invloed hebben om hoe je je lichamelijk voelt en hoe je pijn ervaart.
De invloed van je zenuwstelsel op pijn
Wanneer je zenuwstelsel overbelast raakt, kan het moeilijker worden voor jouw lichaam om te ontspannen. Je lichaam is als het ware gewend om alsmaar door te gaan en heeft daarom ook langere tijd nodig om te ontladen en tot rust te komen. Zodra het lichaam meer in ruststand komt, zullen er ook eventuele pijntjes zichtbaar worden die onderdrukt waren, wat eventueel meer klachten kan veroorzaken. Wanneer je meer tot rust komt, ga je ook meer voelen en daardoor kunnen lichamelijke pijntjes of ongemakken meer zichtbaar worden. Pijn hoeft dus niet iets nieuws te zijn, het kan juist naar de voorgrond komen wanneer je meer in de ruststand komt.
Waarom merk je pijn soms wanneer je stopt?
Zodra het lichaam in de ruststand komt, voelt het de ruimte om uit de overleving te stappen. Dit betekent dus dat alles wat onderdrukt was, zichtbaar wordt. Onderdrukte spanning, emoties, ervaringen, lichamelijke signalen of gevoelens. Dit kan zelfs terug gaan naar de trauma’s die je eventueel meegemaakt hebt, wat het lichaam opgeslagen heeft. Een lichaam heeft tijd nodig om bepaalde processen te verwerken, maar gezien we in een snelle maatschappij leven is daar niet altijd de ruimte voor. Dit kan op den duur ook doorwerken en het lichaam helemaal doen uitvallen. Door bijvoorbeeld een burn-out, overspanning, fibromyalgie, chronische pijn etc.
Hoe leer je weer luisteren naar de signalen van je lichaam?
Als je nog nooit geleerd hebt hoe je moet luisteren naar je lijf, dan is dat misschien lastig in het begin. We zijn zo getraind om vanuit onze hoofd te functioneren, dat er zelfs mensen proberen te bedenken wat je moet voelen. Maar voelen en denken staat los van elkaar en dat heeft tijd en ruimte nodig om weer opnieuw te programmeren. Luisteren naar je lichaam begint daarom ook met vertragen, stilstaan en echt voelen in plaats van analyseren. Soms kan iemand jou daarbij ook helpen, om weer terug te komen in je lijf. Luisteren naar je lichaam betekent dus niet dat je direct overal antwoord hoef te hebben. Soms gaat het gewoon om op te merken wat je voelt, zonder het meteen te willen oplossen, verklaren of weg te stoppen. Het gevoel wil gewoon gezien worden en er ‘zijn’. Het wil aandacht, gezien het gevoel, emotie of pijn nooit eerder aangekeken is.
Waarom we ons lichaam pas echt serieus nemen als het niet meer gaat
Als je lichaam uitvalt, kan je vaak niet meer functioneren. Er komen allerlei klachten naar de oppervlakte om gezien te worden, die ook jouw dagelijkse bezigheden kunnen bepalen. Dus ga je vaak op zoek naar oplossingen. Grotendeels van het systeem in de maatschappij is opgebouwd om problemen op te lossen. Veel mensen zoeken daarom ook naar oplossingen buiten zichzelf. Ze gaan naar een chiropractor, een fysiotherapeut of een holistische therapeut. Of ze grijpen naar de pijnstillers of andere middeltjes die de pijn verzachten. Niet wetende dat je zelf ook kunt luisteren en samenwerken met jouw eigen lichaam. Je kunt namelijk al beginnen met contact te maken met jouw lichaam, door veel bewuster te voelen wat er zich afspeelt in jouw lijf. Wat merk je op als je even stil zit en je lichaam scant? Voel je een emotie of fysieke pijn? Geef dat dan eens de aandacht die het vraagt, zonder het volledig weg te wensen. Het wil alleen maar gezien worden. Dat betekent niet dat hulp van buitenaf niet waardevol kan zijn. Soms kan juist een behandeling, therapie of een andere vorm van ondersteuning helpen. Maar tegelijkertijd vergeten we soms dat we zelf ook een belangrijke rol spelen en kunnen leren luisteren naar en samenwerken met ons lichaam. Bepaalde methodes kunnen jou een extra zetje geven, doordat je bijvoorbeeld rustig gaat wandelen om weer in je lijf te komen of yoga te doen. Simpelweg stretchen van jouw lijf, kan je lichaam weer helpen ontladen, tot rust te komen en door meer te gaan voelen. Lichamelijke klachten kunnen dus verschillende oorzaken hebben. Stress en spanning kunnen hierin een grote rol spelen, maar het is belangrijk om nieuwe, ernstige of aanhoudende klachten serieus te nemen en waar nodig medisch te laten onderzoeken.
Maar hoe begin je dan echt met luisteren naar je lichaam?
Vaak is er een strijd je lichaam voert met je hoofd, gezien je hoofd wilt analyseren of ontkennen of weg wilt stoppen. Maar dat werkt juist averechts, gezien het lichaam op den duur altijd van zich laat horen. Soms geeft het lichaam al een signaal waar het mee in verbinding staat. Dat kan dus een emotie of gevoel zijn, maar bijvoorbeeld ook;
- langdurige stress of spanning
- emoties die weinig de ruimte krijgen
- over je grenzen gaan
- teveel verantwoordelijkheid dragen
- niet voldoende rust nemen
Luisteren betekent niet analyseren
- Wat probeert je lichaam jou eigenlijk te vertellen?
- Wanneer zijn de klachten begonnen?
- Wat speelde er in die periode in je leven?
- Waar ga je misschien steeds over je eigen grens heen?
- Gun je jezelf voldoende rust?
Je hoeft niet direct een antwoord te hebben. Soms begint luisteren simpelweg met het opmerken wat je voelt, zonder het meteen te willen oplossen of weg te willen hebben. Soms wil het lichaam niet dat je nog harder gaat zoeken, analyseren of vechten, maar dat je even stilstaat.
Wat kan er gebeuren als je echt begint te luisteren naar je lichaam?
Je lichaam vertelt je voortduren iets. Soms is pijn een duidelijke lichamelijke aanwijzing, maar het kunnen bijvoorbeeld ook je hormonen zijn, tijdens de overgang. En soms wordt pijn beinvloed door langdurige stress, spanning of de manier waarop je zenuwstelsel prikkels verwerkt.
Ook bij mensen met langdurige traumaklachten (CPTTS) kan er een combinatie zijn van chronische klachten. Dat betekend niet dat trauma de pijn veroorzaakt, maar wel dat trauma, stress en pijn elkaar kunnen beinvloeden. Daarom is het belangrijk om pijn niet te negeren en goed te luisteren wat het lichaam te vertellen heeft. Zoals je ziet kunnen er verschillende klachten de oorzaak zijn, naast het zenuwstelsel die overbelast is.
Wat je lichaam probeert duidelijk te maken
Er kunnen verschillende oorzaken zijn, waarbij jouw lichaam aandacht nodig heeft.
- misschien heb je rust nodig
- misschien is er sprake van overbelasting
- misschien spelen hormonen een rol
- misschien draag je al langere tijd spanning met je mee
- of misschien is er iets lichamelijks dat onderzocht moet worden
Luisteren naar je lichaam betekent niet dat je voor iedere klacht zelf een verklaring moet vinden. Het betekent dat je stopt het het negeren wat je voelt. Niet om jezelf te fixen, maar om jezelf beter te leren verstaan. Want je lichaam werkt niet tegen je, maar probeert met je te communiceren.
Wil je leren luisteren naar de signalen van je lichaam en ontdekken wat jouw systeem nodig heeft? Bij Amisha Glow, werk ik met lichaamswerk, ademwerk en energiewerk om weer meer contact te maken met jezelf